Cartref >

Dyddiadur Cloddio 2011, Cloddiad Llanishmel, Sir Gaerfyrddin

 

Cloddiad naw dydd o hyd i ymchwilio olion pentref canoloesol anghyfannedd yn Llanismel, Glanyfferi, a ddechreuodd ar 6 Medi. Mae gwirfoddolwyr lleol yn gweithio gydag Ymddiriedolaeth Archeolegol Dyfed i gofnodi olion y tu mewn o un o'r adeiladau ac olion eraill ar hyd yr arfordir, sy'n cael ei erydu gan y mor. Y gobaith yw i benderfynu ar ddyddiad un o'r adeiladau, ei bwrpas a pham y cafodd ei adael. Mae'r gwaith yn cael ei ariannu gan Cadw.


Gwirfoddolwyr Caralinda, Arwyn ac Owen, gyda Hubert yn glanhau llystyfiant o'r adeilad


Owen yn edrych yn falch wedi clirio'r drws a'r grisiau i mewn i'r adeilad

DYDD 1: Dydd Mawrth 6 Medi

Er fod y cymylau tywyll yn bygwth glaw trwm drwy'r dydd, fe gadwon yn sych! Roedd ddechrau'r diwrnod yn gyfuniad o arddio, cael gwared o fwyar a gwair o ardal y safle, a gwaith caled yn symud tywod o oedd ar ben un o'r adeiladau ar y safle i geisio datgelu y lloriau. Fe wnaeth y gwaith caled barhau i mewn i'r prynhawn, pan sylweddolir fod mwy o ddyfnder i'r tywod nad oeddem wedi rhagweld! Roedd y drws a'r grisiau i mewn i'r adeilad wedi eu datgelu erbyn diwedd y dydd. Mwy o dywod i symud yfory!


 

 

 

 


Y safle yn edrych tuag at Llansteffan


Rwbel, gyda cerrig ymylu a clai

 

DYDD 2: Dydd Mercher 7 Medi

Cafodd y dydd ei wario yn bennaf yn cael gwared o rhagor o dywod uwch ben ol troed yr adeilad. Mae haen o rwbel cerrig wedi cael ei ddatgelu ar draws y rhan ddeheuol o'r adeilad. Efallai taw gweddillion wal wedi cwmpo yw hwn. I'r dwyrain o'r rwbel, mae llinell denau o gerrig ymylu fertigol wedi ei ddatgelu. Ar ochr gogleddol yr adeilad mae na rhagor o dywod i gael gwared, ond mae'n edrych fel ein bod yn dod i dop y lefelau archeolegol.

 


Menna, Arwyn, Hubert ac Owen yn arolgu a cynllunio'r adeilad

 

DYDD 3: Dydd Iau 8 Medi


Roedd heddiw yn eithaf gwlyb, ond mae'r tim yn dal i lwyddo i gael llawer wedi ei wneud. Cafodd cynllun ei wneud o'r rwbel a'r cerrig ymylu ac ysgriffenir cofnodion. Wedyn fe ddechreuwyd ar gael gwared y rwbel a datgelwyd haenau o dywod man isod. Mae'n debygol bod y tywod yn gorchuddio lloriau'r adeilad. Cafodd blaen y drws i mewn i'r adeilad ei glirio o falurion, i ddatgelu olion rhannol o sylfeini'r waliau ar bob ochr.


Hazel a Caralinda yn cloddio'r pwll


Menna, Martin ac Owen yn cael gwared rhagor o dywod o amgylch drws yr adeilad

DYDD 4: Dydd Gwener 9 Medi

Mae cyfres o nodweddion archeolegol wedi eu nodi ar waelod y twyni tywod i'r de o'r adeilad lle rydym wedi bod yn cloddio. Heddiw, cafodd rhain wedi eu ymchwilio a'u cloddio'n rhannol gan Hazel a Caralinda. Cafodd pwll yn cynnwys rwbel a haen o ddeunydd llosg ei gloddio'n gyntaf. Dechreuwyd waith ar gloddio'r ail, nodwedd gynharach, lle darganfyddwyd crochenwaith.

Parhaodd Menna, Martin ac Owen i gloddio drwy'r tywod ym mhen gogleddol yr adeilad. Cafodd ail faes o rwbel ddymchwel ei ddatgelu, yn bosibl o wal pellaf yr adeilad. Mae mwy o olion arwyneb slab carreg tu fewn drws yr adeilad hefyd wedi cael ei ddatgelu.




Caralinda, Hazel, Owen a Hubert yn cloddio'r pyllau


Sue a Menna, gyda Linney y ci, yn datgelu'r llawr clai posibl a'r wal

DYDD 5: Dydd Sadwrn 9 Medi

Roedd y bore yn wlyb, ond fe wnaeth y tim fentro allan yn y glaw ac erbyn amser cinio roeddem wedi gwneud cynnydd da. Cafodd fwy o grochenwaith ei ffeindio yn y pyllau i'r de o'r adeilad. Mae'n amlwg fod nifer o nodweddion gwahanol yn bresennol yma, pob un yn cynrychioli cyfnod gwahanol o weithgaredd. Mae wal mwy diweddar yn gorwedd uwchben y gyfres o nodweddion yma sy'n debygol i fod yn gysylltiedig a'r adeilad sy'n cael ei gloddio.

Ym mhen gogleddol yr adeilad, fe rhwystrwyd y cynnydd yn y lle cyntaf gan yr amodau gwlyb. Erbyn y prynhawn roedd y tim wedi datgelu haen o glai, llawr yr adeilad yn bosib, a'r wal i'r gogledd o'r drws, gyda rhagor o gerrig yn awgrymu llawr wedi ei fflagio yn rhannol. Fe orffennodd y diwrnod yn gadarnhaol iawn gyda nifer o ddarganfyddiadau, haenau llawr a heulwen!

 



Y tim ar hyd y twyni


Y lle drws, y wal a'r grisiau

DYDD 6: Dydd Sul 11 Medi


Diwrnod hyfryd a sych o'r diwedd! Mae'r tim yn parhau i gloddio'r gyfres o byllau i'r de o'r prif ardal cloddio. Ffeindiwyd ychydig mwy o ddarganfyddiadau. Cafodd adran arall ei lanhau ar waelod y twyni tywod hyd yn oed ymhellach i'r de, mewn ardal ger waliau cerrig posibl arall. Fe ddatguddwyd nifer o nodweddion ac yn dilyn y cloddiad rhannol, fe ffeindiwyd rhai darnau o grochenwaith.

Mae glanhau pellach yn y pen gogleddol o'r adeilad wedi dangos yn glir y grisiau a llawr coblog rhannol y tu mewn i'r drws. Mae'r wal i'r gogledd o'r drws hefyd wedi profi i fod yn eithaf sylweddol.

Cafodd adran ei gloddio gan Sue drwy'r deunydd clai wedi ei ymulu gan cerrig tu fewn ardal yr adeilad a ffeindiwyd crochenwaith ac esgyrn. Mae'r cerrig ymylu yn ymddangos i fod wedi eu torri yn daclus ac yn ffitio yn agos iawn at eu gilydd.

 


Hazel a Arwyn yn arlunio cynllun


Golwg tu fewn yr adeilad (nodwch y pyllau dwr!)

 

DYDD 7: Dydd Llun 12 Medi

Mae llawer o arlunio heddiw, cofnodi proffiliau manwl o'r adrannau a gloddiwyd drwy'r pyllau. Mae'n edrych yn debygol fod na arwyneb tir wedi ei gladdu yn bresennol ar waelod y twyni, sy'n cynrychioli lefel y ddaear gwreiddiol yn gorwedd o dan y tywod. Mae crochenwaith canoloesol wedi cael ei ffeindio yn yr haen yma, sy'n awgrymu ei fod wedi cael ei amaethu.

Mae arwyneb tir yma yn absennol tu mewn i'r ardal cloddio fel y ddisgwylir gan ei fod yn gorwedd tu fewn yr adeilad. Mae tu mewn yr adeilad wedi profi yn anodd iawn i gloddio am fod dwr yn rhedeg drwy'r tywod, ond heddiw bum yn mentro'r tywod gwlyb ac yn llwyddo i ddatgelu mwy o tu fewn yr adeilad. Cafodd haenau o dywod eu gwared, a oeddynt yn debygol yn gorwedd dros yr adeilad ar ol iddo gael ei adael, i ddatgelu haen siarcol tywyll, isod. Byddwn yn cloddio mwy o'r deunydd hwn yfory a gobeithio dod o hyd i dystiolaeth dyddio ar gyfer dyddiadu'r adeilad.



Y tim yn parhau gyda'r cofnodi manwl o'r safle


Owen yn cael gwared o dwy o'r cerrig ymylu o fewn yr adeilad

 

DYDD 8 - Dydd Mawrth 13 Medi

Bu Caralinda, Hazel ac Owen yn llenwi nifer o daflenni cyd-destun heddiw - mae pob cyd-destun unigol yn disgrifio'n fanwl un haen archaeolegol sydd wedi cael eu cloddio. Er ei fod yn safle fach, mae gennym lawer o gyd-destunau, gyda llawer mwy i lenwi yfory.

Nes mlaen yn y dydd fe gawsom wared o ddwy o'r cerrig ymylu o tu fewn yr adeilad, a cloddiwyd ymhellach i mewn i'r lefelau agored. Cafodd samplau dadansoddol amgylcheddol eu cymryd am fod y brif haenau yn cynnwys llawer o ddeunydd llosg, ac mae ynddo botensial olion planhigion llosg. Gall y rhain ddarparu tystiolaeth am y fathau o fwyd a fwyteir ar y safle. Cafodd crochenwaith ac esgyrn ei casglu hefyd o'r haenau hyn.



 


Adran drwy rhan o'r adeilad (sylwer y mwd)


Yr ymweliad wrth y staff a'r disgyblion o Ysgol Meidrim

DYDD 9 - Dydd Mercher 14 Medi

Diwrnod bendigedig. Gyda'r gwaith cloddio yn dod i ben, fe wariwyd y diwrnod yn cloddio drwy rhai o'r gwaelodion dyfnach archeolegol. Fe ffeindiwyd crochenwaith ac asgwrn yng ngwaelod yr haenau hyn, yn darparu tystiolaeth fod bobl wedi byw yno yn ystod cyfnodau cynharach. Fe gymerwyd fwy o samplau amgylcheddol o nodweddion eraill gyda'r potensial am fwy o weddillion planhigion llosg a siarcol. Mae rhaid canmol Owen am ei waith caled yn cloddio drwy peth o'r mwd mwyaf gwlyb ar y safle. Fe bu rhagor o arluniaeth a chofnodi hefyd.

Roeddem hefyd wedi ein cynorthwyo yn y bore drwy ymweliad gan Ysgol Meidrim. Fe gafodd y disgyblion a'r staff tro rownd y safle i ddangos iddynt yr archaeoleg canoloesol. Nid oedd yn cymryd yn hir cyn y bod y plant yn gallu adnabod y waliau cerrig yn sticio allan o'r twyni eu hunain. Ar ol y tro safle fe ddarparwyd cwrs carlam ar sut mae archeolegwyr yn cloddio a chofnodi safleoedd. Cawsant wedyn ymarfer profiadol yn cynorthwyo gyda chofnodi wal gerrig a hefyd yn glanhau adran (fe feindiwyd crochenwaith, esgyrn a glo).

Er bod y gwaith cloddio yn dod i ben yn swyddogol heddiw, byddwn yn dal i fod ar y safle yfory, yn gorffen y cofnodi ac ail-lenwi.

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

[cliciwch am rhestr y pynciau os nad yw'n bresennol]