Cartref > Newyddion

Dyddiadur Cloddio Crugiau Cemmaes 2013

Yn 2012, fe wnaethom archwilio canlyniadau arolwg geoffiseg i darganfod mwy am y ffôsydd llôciau enfawr i orllewin 2 Crug yr Oes Efydd. Flwyddyn yma, fyddwn yn agor 2 ffôs i edrych ar llôc hirgrwn, sy'n llai o faint, i ddwyrain y Crugiau.

Diwrnod 1 - 25 Medi 2013

Cloddio'r ffôsydd.

Mae'r Crugiau'r Oes Efydd i'w weld tu ôl y Jac Codi Baw, yng ngefndir y llun isod.

Rydym yn agor 2 ffôs y blwyddyn yma i edrych ar y llôc hirgrwn fawr a welwyd yn canlyniadau'r geoffiseg o 2009.

Diwrnod 2 - 26 Medi 2013

Y diwrnod cyntaf i gwirfoddelwyr. Heddiw cychwynwn y broses o glanhau'r ffôsydd ar ol i'r Jac Codi Baw gorffen ddoe.

O'r chwith i'r dde, Rob (gwirfoddelwr), Pete (Archaeolegydd Parc Cenedlaethol Sir Benfro), Hubert (Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed) a Gaynor (gwirfoddelwr) yn Ffôs 6.

Dyma Rob yn dangos darn o troell werthyd patrwmog a darganfyddodd yn Ffôs 6 (gweler isod). Ffeindio'n hefyd, 3 troell werthyd arall, pwys gwydd ag offer fflint.

Diwrnod 3 - 27 Medi 2013

O'r diwedd mae Ffôs 5 yng nglân! Nad yw Rob, Jude, Olwyn ac Erin wedi wneud jobyn dda?

Diwrnod 4 - 28 Medi 2013

Mae pawb wedi symyd i Ffôs 6 heddiw, ble'r rydym yn cloddio yn ardal myndfa'r llôc. Mae ffôs y llôc i'w weld fel adran o pridd tywyll yn y llun isod. Mae'n hefyd edrych fel fod tyllau pyst yn arddangos.

Tîm Ffôs 6 – Luke, Hubert, Tyrone, Rhian, Caroline, Joan ac Alice.

Diwrnod 5 - 29 Medi 2013

Diwrnod braf a heulog felly ma' cinio tu fas heddiw!

Erin yn cloddio un o'r tyllau pyst mawr tu fewn i mynedfa'r llôc yn Ffôs 6.

Diwrnod 6 - 30 Medi 2013

Diwrnod gwlyb heddiw, ond mae ‘di gweithio i‘n mantais gan bod y pridd yn haws i ddarllen yn y gyflwr yma, ac felly gweld nodweddion archaeolegol.

Dechrauom ni i cloddio mas rhannau o ffos y llôc yn Ffos 6.

Luke yn pwyllo os oes fwy o llanw i ddod o rhan e'r ffos y llôc

A dyma Joan a Jude yn dechrau cloddio mas rhan arall o ffos y llôc. Mae llanw y ffosydd wedi bod yn lliwiau hardd.

Diwrnod 7 - 1 Hydref 2013

Diwrnod wlypach fyth! Ond, yn ffodus, nid ydy'r cloddiadau wedi troi'n pyllau nofio, felly allwn cadw gweithio.

Pete yn cyfarwyddo'r gwaith cloddio wrth i Geraint, Jude a Rob gweithio'n galed.

Dyma Olwyn yn arwyddo darn o siarcôl ffeindiodd hi tua gwaelod ffos y llôc. Fe all hwn helpu ni dyddio pryd dechreuodd y ffos llanw.

Diwrnod 8 - 2 Hydref 2013

Ni'n cadw cloddio mas ffos y llôc ond hefyd yn dechrau darganfod mwy amdano'r nodweddion sydd i'w weld ar ochr fewnol y llôc.

Joan a Sarah yn cloddio twll-postyn bach. Welwch yr holl cerrig sydd wedi gosod tu fewn iddo? Gosodwyd rheini i cadw'r postyn pren i lan yn y twll.

Wedyn ni, aethon nhw ‘mlaen i cloddio mas y palis. Mae'r fath yma o nodwedd yn edrych fel ffos bach llawn cerrig, a bydde'n gweriddiol wedi dal lan rhes o pyst, yn tebyg fel y twll-postyn, ond troy ma i greu ffens. Ar pendraw arall y palis yma, allwch weld twll-postyn fawr iawn llawn clai sydd eto i'w cloddio.

Mae'r palis yn rhedeg o un ochr y cloddiad i'r llall, felly ni allwn fod yn sicr am ei wir faint.

Diwrnod 9 - 3 Hydref 2013

Gan fod y tywydd mor wael heddiw, gymerodd y gwirfoddelwyr y diwrnod bant, ond roedd yna digon o gapiau yn y law I gadael Hubert dechrau cynllunio Ffos 6.

Fe wnaes i drywelio Ffos6 eto (rhaid fod hon yw'r 5 ed tro). Mae wedi bod yn werthfawr ta beth, gan fod y tywydd wedi dod i'r golwg nodweddion bychain fel tyllau stanc. Ond rhaid ddweud ni wnaeth y tywydd parhau i fod yn garedig, ac roedd cynllunio'u lleoliad yn y ffos yn fater arall i Alice a Hubert yn y wyntoedd cryfion a'r law trwm. Da iawn nhw!

Diwrnod 10 - 4 Hydref 2013

Roedd ê'n glawio'n galed bore ‘ma, ond wrth iddo glirio, roedd Geraint yn gyflym i gwagu'r nodweddion o ddwr, mor gynt a galle.

Ac wedyn, nol i trywelio Cloddiad 5! Mae'r glaw yn arddangos y nodweddion yn arbennig o dda drwy gwneud y cyferbyniad rhyngddo'r lliwiau'n fwy llachar. Allwch chi weld y sgwar tywyll yng nghanol y llun isod?

Diwrnod 11 - 5 Hydref 2013

Y tywydd yn hollol wahanol i ddoe, yn gadael Ken a Luke i ddechrau cloddio mas y nodwedd sgwar tywyll. Trwy cloddio mae'n amlwg fod y ‘sgwar' yn hirsgwar, sy'n rhedeg o'r dwyrain i'r orllewin. Mae'n amlwg mae bedd ydy e, sydd wedi'i lleoli yng nghanol llôc bach hirsgwar, wedi'i amgau gyda ffosydd. Mae sawl engrhaifft o'r un fath o bedd wedi'i darganfod ar draws Gymru, ac meant yn canol-oesol cynnar mewn dyddiad.

Ac wrth i'r diwrnod cau mae edrych fel petai fod Olwyn wedi darganfod bed arall yn gyfagos at y bed cyntaf.

Diwrnod 12 - 7 Hydref 2013

Heddiw fu Olwyn yn palu mas y bedd arall o ddoe. Mae'r llun yn ddangos y bedd wedi hanner cloddio, nodwch y cerrig wedi gosod wrth ochrau'r bedd.

Yn Cloddiad 6 mae Luke a Pete yn gorffen palu mas ffos y llôc i darganfod ei w î r siâp a ddyfnder. Yn ffodus i ni, nid yw'n llawer fwy dwfn na beth allwch weld yn y llun.

Diwrnod 13 - 8 Hydref 2013

Gwênodd yr haul arnom am rhan fwyaf o'r dydd heddiw. Serch hynny roedd angen cymylau arnom i gwneud ein lluniau yn well! Felly fu rhaid I Hubert, Barbara, Jude, Vanessa, Rob, Caroline ac Olwyn ymdrechu i creu cysgod digon fawr am llun yn Cloddiad 5.

Gwariwn gweddill y dydd yn cloddio'r nodweddion olaf gan yfori yw ein diwrnod olaf! Dyma Gaynor, Alice, Caroline, Luke, Erin a Joan yn trywelio'n glân, Cloddiad 6 unwaith eto.

Cinio tu fas, yn yr heulwen braf – gwneiff neb credu mae Hydref ydyw hi?

Diwrnod 14 - 9 Hydref 2013

Diwrnod olaf y gwirfoddolwyr heddi, ond gyda'r tywydd yn gwaethygu efallai'r peth gorau ydyw, gyda phawb yn gwisgo'u cotau drwm.

Mae pawb yn gorffen recordio'r holl nodweddion rydym wedi palu mas. Yn Cloddiad 5 mae Luke (cofia rhoi'r got nôl i Fran) yn darlunio mewn plan ac mae Sarah ac Erin yn darlunio ochrau'r Cloddiad.

Yn y diwedd yn Cloddiad 5, darganfyddon o leia 3 fedd wedi gosod yn dwyrain-gorllewinol, ac mae'n debyg mae beddau ô 'r canol oesoedd gynnar ydynt.

Dyma Pete yn glanhau'r llanw olaf mas o'r bedd a weloch chi ar dydd 11. Yn y cefndir, î 'r chwith mae ‘na nodwedd hirsgwar bach – efalli bedd i plentyn? Mae'r un ar y dde yn fwy debyg i hen twriad anifail.

Ymunodd Ken Murphy (Cyfarwyddwr yr Ymddiriedolaeth) y criw am y diwrnod olaf, a wnaeth e a Pete gorffen cloddio mas un rhan o ffos-y-llôc yn Cloddiad 6.

Mae'r secsiwn yn dangos yn glir y broses o'i llenwi dros amser, drwy'r wahanol pryddau, tywod â cherrig.

Diwrnod 15 - 10 Hydref 2013

Ail-lenwi'r gweithfeudd. Cyfle olaf i recordio ymylon y Cloddiadau ac wedyn, ail-llenwi nhw.

Yn ffodus i ni mae'r dydd yn un heulog (ond oer) ac mae'n gadael i ni pacio'r pabell â 'r offer lan di-drafferth.

Allwch chi weld ble'r oedd y Cloddiad? Wel rho mis iddi…

 

Diolch yn fawr i Robert Davies am gadael y cloddiadau digwydd ar ei dîr, ac i'r gwirfoddolwyr wnaeth troi lan pob dydd a gweithio mor galed.

Wrth


Fran


Hubert


a Sarah

o Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed a


Pete

o Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro, hoffwn dweud diolch yn fawr i bawb …


Rob


Rob


Jude


Erin


Olwyn


Alice


Caroline


Vanessa


Kim


Luke


Gaynor


Barbara


Geraint


Joan


Rhian


Tyrone


Julie


Wendy


Brian


a Sam

Gobeithio welwn ni chi tro nesaf!

 

 

 

 

[click for navigation menu if not present]

[cliciwch am rhestr y pynciau os nad yw'n bresennol]