Cartref > Newyddion

Safleoedd Mesolithig a Neolithig ym Mhenpant
Dyddiadur Cloddio 2013

Archwiliad i mewn i safleoedd Mesolithig a Neolithig ym Mhenpant, Solva, Sir Benfro 2013

Mae'r darganfyddiad o casgliad enfawr o fflintiau'r oes Mesolithig (c. 8000-4000 BC) yn agos iawn at beddrod siambr Neolithig (c. 3200 BC) ym Mhenpant yn awgrymmu fod parhad mewn pwysigrwydd i'r man yma dros miloedd o flynyddoedd. Bydd yr archaeolegwaith yn 2013 yn ymchwilio drefn cronolegol y safle ac yn disgwyl i creu model i gwella'n dealltwriaeth am safleoedd cymharol ar hyd arfordir Sir Benfro.

Ym mis Mai 2013, ni wnaeth arolygon geoffisegol o'r safle fflintiau Mesolithig darparu syniadau o ble i gosod ein ffosydd. Fellu bydd yr ymchwiliad yn gweithio ar strwythyr grid, gyda gwirfoddelwyr brwdfrydig yn gweithio cam wrth gam gyda rhai o arbenigwyr gorau'r maes.

Mae Cadw a'r Parc Cenedlaethol Arfordirol Sir Benfro yn cefnogi'r archwiliadau.


Canlyniadau'r arolwg gwrthedd o Benpant. Gosodwyd ar grid 20m. Arolwg gan A Payne a A David

Dydd 1
3 Mehefin 2013

Diwrnod anhygoel o dwym heddiw. Codwyd y pebyll, a lleoli'r cloddiadau. Cloddio wedi ddechrau, a'r fflint cyntaf wedi darganfod cyn cinio! Gan fod rydym yn rhidyllu'r holl pridd, mae'r cammau mlaen yn rhai bach, ond erbyn diwedd y dydd roedd llawer o'r tyllau profi 1m x 1m yn dyfnu'n dda.

 

Dydd 2

Mae'r gwirfoddelwyr wedi gweithio'n galed dros ben, wrth agor 17 ffos yn mesur 1m gan 1m heddiw! Gyda'r tywydd fel y mae, dydi gweithio tu fas ddim mor wael a ni, mae'n rhaid ddweud. Hyd at hyn mae'r rhan fwyaf o'r fflintiau sy'n troi lan yn disgwyl fel briwsion, gyda ddau yn amlwg yn ‘cores'. Gan ei fod wedi'i ddarganfod yn gymysg gyda olion o phobl mwy diweddar fel gwydr, a darnau o china glas a gwyn; mae'n debyg bod llawer fwy o palu i ddod. Bydd e ddim yn sbel hir cyn i'r gwirfoddelwyr ffeindio rhywbeth gwych.

 

Dydd 3

Mae'r holl blodau a phlanhigion yn y cae yn gwneud y cloddiadau yma'n hyfryd i gweithio mewn. Dere gobeithio bod hi'n cadw'n braf ‘te. Dim ond un ffos newydd heddi, nod mae'r gweddill wedi cael eu cloddio'n ddwfn gan y gwirfoddelwyr. Dim lot o newid o'r fathau o ffeindiau sy'n troi lan, o ddoe, ond ni'n cadw ati. Mae'r nant bach a oedd yn rhedeg dros y cae wedi dewis rhedeg eto fellu mae rydym wedi atal gwaith yn sawl ffos am nawr, ond bydd rhaid i ni cadw llygad arnynt. Mae Andrew David wedi dod ‘a casgliad addysg o darganfyddiadau Mesolthig o safleoedd eraill, i gwirfoddelwyr ac ymwelwyr cael syniad or fath o bethau disgwylwn darganfod yn yr archaeolegwaith yma. Gobeithio mae pethau mor dda a rhain i ni!

 

Dydd 4

Yr unig trafferth a agor mor gymaint o ffosydd, yw eich fod yn gorfod llanw nhw gyd mewn eto ‘fyd, ac ma' hynny'n gwaith caled dros ben i wneud wrth law. Nid oes gennym llawer o fflintiau eto ond fe all fod sawl rheswm am ni, ac yn sicr nid achos fod y gwirfoddelwyr wedi bod yn slacio! Na mae'r ffosydd maent wedi agor yn barod wedi codi sawl cwestiwn gan fod rhai ffosydd cyfagos yn edrych bron yn hollol wahanol, rhai a cerrig fawr, rhai bron heb cerrig o gwbl! Fe gewn ni'r ateb cyn bo hir.

 

Dydd 5

Llawer fwy o'r un peth a ddoe, heddiw; gyda'r gwirfoddelwyr yn brysyr wrth cloddio, a rhidyllu'r holl pridd maent yn symyd, ond heb llawer i ddangos amdani eto. Mae fwy o fflintiau yn troi lan ond nid yn llwythu roeddem yn dsigwyl. Bydd y archaeolegwaith ar strwythur grid yn dal nhw cyn bo hir mae'n sicr. Er y darganfyddiadau prin, mae'r gwirfoddelwyr yn hapus wrth ei gwaith, yn enwedig Tim (‘di llunio) sydd yn ceisio profi, neu am-mhrofi eu casgliad fod y fflintiau dim ond yn troi lan mewn lleoliaid heb gantroed! Dim ond trwy mesur ag edrych go iawn, fydd yn gallu rhoi'r ateb I ni.

 

Dydd 6

Fe wnaeth Jasmine, Mathew a Luke dod mas i gweithio gyda'i thad nhw, ac i ddangos i bawb sut i gwenud y gwaith yn gywir. Cefo'n nhw amser gwych ac yn ffodus i ni, brofio'n nhw i fod yn lwcus hefyd, gan fe ffeindiom y microlith cyntaf sy'n yn sicr wedi'i gweithio (holl clod i Rhod).

 

Dydd 7

Mae'r penwythnos wedi bod llawer fwy dawel, gyda llai o gwirfoddelwyr nag yn yr wythnos. Heb ots gan rydym wedi darganfod ‘scraper' bach (yn ddwylo Bab's) sy'n cynnig y posibilrwydd fod cyfle o hyd i ddarganfod y safle gweithio fflintiau eto.

Dydd 8

Mae'r wythnos yn dechrau eto i rhai o'n gwirfoddelwyr, ac rydym wedi ehangu'r strwythur grid o ffosydd mas i grid o 20m. Y syniad yw i ceisio lleoli ffosydd ar draws y cae i gyd, ac wedyn I llenwi'r bylchau os oes amser wrth I'r archaeolegwaith dod i ben. Dere gobeithio bydd y fflintiau yn dal y nein rhwyd ni!

Dydd 9

Mae'r haul wedi dewis cwoto wrthom ni, hyd yn hyn, yr wythnos yma. Er hynny mae'n gwirfoddelwyr wedi cadw ati ac wedi bod yn darganfod mor gymaint a gallen nhw cyn diwedd y cloddio ar Dydd Gwener. Mae'n amlwg fod rhai or ffosydd tua'r de-orllewin wedi troi lan llawer iawn fwy o fflintiau nac rydym wedi gweld yn mannau eraill or cae, gyda un ffos yn gynnwys ambwyti cant ar ben eu hyn! Efallai mae hyn yn awgrymu fod gweithle fflintiau yn yr ardal yna, ond dim ond gwaith pellach wnaiff ateb hwnna.

Fe cefo'n ni help y nein gwaith heddi ar ol i blant o Ysgol Groesgoch ymweld a'r safle. Fe ddysgo'n nhw tamed am y Mesolithig ag archaeolegwaith, a cyn gadael, fe gefo'n nhw cyfle i cloddio a chwilio am fflintiau gyda'r gwirfoddelwyr. Ac roedd ei gwaith yn ffrwythlon iawn, gan fe ddarganfyddon nhw cwpwl o ddwsinau o fflintiau yn yr hanner awr o cloddio! Felly rydym yn diolchgar iawn i'r plant ar athrawon i gyd. Efallai fydd un o archaeolegwyr y dyfodol yn ei mhlith?

 

Dydd 10

Mae Sir Benfro wedi estyn ei ‘shwd mae' gore i ni heddi, gyda'r niwl braidd yn codi trwy'r dydd. Mae'r gwirfoddelwyr wedi bod yn brysur unwaith eto, a mae nhw'n cadarnhau efo fi, mae o diddordeb gyda'r gwaith nid dim ond i gadw'n dwyn ydy nhw. Marciodd heddiw agoriad ein ffos olaf cyn Dydd Gwener, gan nid ydym eisiau rhedeg mas o amser a dim ond hanner cloddio unrhyw un or ffosydd. Fe wnaeth Cymdeithas Hanesyddol Ty Ddewi ymweld a'r safle heddi, ac fe wnaeth Andrew siarad am y Mesolthig, ac arddangos engrheifftiau o fflintiau o'r amser cyn iddynt cael cip-olwg yn y ffosydd. Fe wnaethom mwynhau gymaint fu rhai gadael ei manylion gyda ni iddynt cael cyfle I cymryd rhan y tro nesa. Os fydde diddordeb gyda chi I cymryd rhan, pam wnai cysylltu gyda'r Ymddiriedolaeth a darganfod ein hanes ni eich hun?

 

 

 

[click for navigation menu if not present]

[cliciwch am rhestr y pynciau os nad yw'n bresennol]