Cartref >

Dyddiadur Cloddio Lleiandy Llanllyr

Fe sefydlwyd Lleiandy Llanllyr gan Rhys ap Gruffudd yn 1180, un o ddim ond dau lleiandy yng Nghymru. Ar ei diddymu yn 1535 cafodd rhai o adeiladau y lleiandy eu troi'n blasty. Cafodd y plasty ei ddymchweli a'i ddisodli gan y tŷ presennol yng nghyfnod y Brenin Sior. Un o amcanion y cloddiad yw i ddod o hyd i olion y lleiandy a'r plasty.

Mae'r cloddiad yn brosiect partneriaeth rhwng Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed a Phrifysgol y Drindod Dewi Sant ac mae wedi ei ariannu gan Cadw.

Mae'r Ymddiriedolaeth a'r Brifysgol yn ddiolchgar iawn i'r teulu Gee, yn enwedig Matthew Gee, am ganiatau i'r gwaith cloddio i gymeryd lle, ac am eu holl help yn ystod y gwaith cloddio.


Darlun o Blasdy Llanllyr yn 1684 gan Thomas Dineley

 

 

22 -23 Mai 2014

Diwrnod a hanner i glirio'r pridd ar draws arwyneb coblog mawr a oedd yn llawer mwy o faint nag oeddem yn disgwyl ...

yn ogystal â phalu ffosydd yn y maes i'r dwyrain o'r arwyneb coblog.

WYTHNOS 1
26 Mai - 31 Mai 2014

Cafodd yr wythnos hon ei oruwchwylio gan Jemma Bezant o Brifysgol y Drindod Dewi Sant. Oherwydd y nifer digonol o wirfoddolwyr a'r tywydd braf cafodd cynnydd da i'w wneud yn glanhau y ffosydd ar ôl y peiriannu, er bod rhai yn parhau i fod o dan dŵr drwy'r wythnos ar ôl glaw trwm y penwythnos blaenorol.

Dechreuwyd y gwaith o lanhau y wyneb helaeth coblog (isod)

a datgelwyd nifer o nodweddion tu fewn y ffosydd.

WYTHNOS 2
Dydd 1 and 2 - Dydd Llun/Dydd Mawrth 2 a 3 Mehefin 2014

Fe ymunodd staff o YAG, sef Fran a Hubert gyda Jemma i barhau â'r gwaith cloddio. Mae'r ardal enfawr o goblau yn mynd i gymeryd llawer o amser i lanhau - rydym yn gobeithio gorffen erbyn diwedd yr wythnos!

Yn y llun isod gellir gweld y manylion yn y gwyneb cobls o flaen Beth.

Yn y maes dwyrain mae Trevor a Gaynor yn ceisio dod o hyd i ymylon y ceuffos rydym yn credu fod yn croesi pen deheuol y ffos agosaf (sy'n rhedeg o'r gogledd i'r dde) i'r ardal coblog.

WYTHNOS 2
Dydd 3 - Dydd Mercher 4 Mehefin 2014

Diwrnod ofnadwy o law trwm. Roeddem yn llwyddo i weithio am ychydig oriau cyn i'r glaw gael y gorau o ni ac yn gwneud i ni rhoi i fyny.

WYTHNOS 2
Dydd 4 - Dydd Iau 5 Mehefin

Ar ôl yr holl law roedd llawer o'r ffosydd yn llawn dŵr, ond llwyddodd Olwyn ac Andy i gloddio wal gerrig ar yr ynys rhwng dau bwll o ddŵr - a dod o hyd i darn arian Siôr II â'r dyddiad 1739 yn y broses.

WYTHNOS 2
Dydd 5 - Dydd Gwener 6 Mehefin

O'r diwedd rydym wedi gorffen glanhau yr wyneb cobl. Rydym yn credu roedd amrywiaeth o adeiladau yn amgylchu'r iard hwn. Mae'n ymddangos bod y cerrig cobls yn parhau yn bellach i'r gorllewin (top y llun), ond maent wedi eu cythryblu llawer mwy gan tyfiant coed.

Cyffro mwyaf y dydd oedd y praidd o ddefaid a cafodd eu arwain heibio'r safle ar eu ffordd i fferm Llanllyr ac yn ddiweddarach yn ôl allan i'r caeau. Nid aeth popeth yn hollol yn ôl y cynllun a llawer o ddiolch i Luke a Matthew am ddangos arwriaeth mawr yn rowndio'r defaid i fyny.

Hubert yn edrych fel pe ei fod yn cuddio yn y coed tra bod y defaid yn dod lawr y lôn ...

WYTHNOS 2
Dydd 6 - Dydd Sadwrn 7 Mehefin

Ar ôl noswaith arall o law mae ein ffosydd yn edrych yn fwy fel rhywbeth o'r Rhyfel Byd Cyntaf na safle archaeolegol ... a heddiw yw ein diwrnod agored!

Fodd bynnag, fe stopiodd y glaw a chawsom nifer da o ymwelwyr i edrych ar y mannau sychach.

Isod mae Ken Murphy (Cyfarwyddwr YAD) yn arlunio darn o'r ffos sydd ddim o dan dŵr.

WYTHNOS 3
Dydd 1 - Dydd Llun 9 Mehefin

Digonedd o ddwr yw patrwm y dyddiau diwethaf, ond heddiw mae'r haul wedi dod allan felly rydym yn ceisio cael gwared y dwr o ben deheuol Ffos 2 yn y gobaith y bydd yn sychu allan ymhen hir.

Tu fewn Ffos 4, rydym wedi dod o hyd i olion o barhad y trac coblog a welwyd yn Ffos 3, yn ogystal â llwybr coblog ac olion waliau cerrig. Isod, mae Alice a Luke yn glanhau'r ardal er mwyn tynnu llun.

WYTHNOS 3
Dydd 2 - Dydd Mawrth 10 Mehefin

Er i ni gael gwared rhan fwyaf o'r dŵr o Ffos 2 ddoe, roedd Beth a Beth â'r gwaith hyfryd o geisio clirio digon o fwd i ffwrdd o ymyl gorllewinol y ffos er mwyn i ni allu arlunio adran drwy'r ffos.

Mewn mannau eraill mae cofnodi mwy o adrannau a chynlluniau yn mynd ymlaen ...

WYTHNOS 3
Dydd 3 - Dydd Mercher 11 Mehefin

Dyn sy'n hapus yn ei waith. Mae Martin yn edrych i'r pellter tra'n cynllunio adran drwy Ffos 2.

Tra dan awyr llwyd mae Luke ac Alice yn trafod ble'r diawl mae Luke wedi colli ei drywel eto.

WYTHNOS 3
Dydd 4 - Dydd Iau 12 Mehefin

Am y tro diwethaf rydym yn tryweli Ffos 2 mewn ymgais i ddiffinio'r nodweddion llinellol sy'n croesi'r ffos. Er fod croeso cynnes i'r haul, mae'r ddaear yn fuan wedi pobi'n galed gan i Katherine a Wendy (isod) gloddio nifer o'r nodweddion.

Yn ogystal â cynllunio ardaloedd unigol gan llaw, mae'r hollol gloddiad yn cael ei gofnodi gan ddefnyddio theodolit 'Total Station' gan Hubert a Luke.

WYTHNOS 3
Dydd 5 - Dydd Gwener 13 Mehefin

Diwrnod hyfryd i orffen y gwaith cloddio. Er nad ydym wedi dod o hyd i unrhyw dystiolaeth clir o adeiladau canoloesol neu blasty Tuduraidd tu fewn yr ardal cloddio, rydym yn hyderus ein bod wedi cadarnhau sefyllfa yr adeiladau o'r 18fed ganrif a'r buarth coblog fel y dangosir ar y map ystad 1768 (isod). Efallai o dan yr adeiladau hyn mae rhai cynharach yn bodoli a blwyddyn nesaf cawn ddysgu rhywbeth mwy...

Ond am nawr mae rhannau o'r safle yn cael claddu cyn i'r holl ffosydd cael eu hail-lenwi ...

ac rydym yn gorffen gyda'g enfys.

Mae'r Ymddiriedolaeth a'r Brifysgol yn ddiolchgar iawn i'r teulu Gee am ganiatau i'r gwaith gymeryd lle, ac yn arbennig diolch i Matthew Gee a Simon am eu holl help yn ystod y gwaith cloddio. Hefyd, hoffem rhoi diolch i'r holl wirfoddolwyr am rhoi eu hamser dros yr wythnosau ac am weithio mor galed. Rydym yn ei werthfawrogi'n fawr.

 

 

 

[click for navigation menu if not present]

[cliciwch am rhestr y pynciau os nad yw'n bresennol]