Cartref >

Dyddiadur Cloddio Llanishmel 2017

CYFLWYNIAD

Mae Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed wedi dychwelyd i'r pentref anghyfannedd canoloesol sydd yn erydu o'r twyni tywod yn Llanishmel ger Glan-y-fferi, Sir Gaerfyrddin. Mae'r gwaith yn cael ei ariannu gan Cadw a'i ymgymryd gan YAD a gwirfoddolwyr.

Fe bu dau ymchwiliad blaenorol ar y safle yn 2010 a 2011 fel rhan o brosiect 'Arfordir - Treftadaeth Arfordirol' a ariennir gan Cadw, lle nodwyd pedwar adeilad carreg a chofnodwyd yn rhannol.

Dangosodd y canlyniadau setliad yn ymestyn o ddiwedd y 12fed ganrif hyd at y 15fed ganrif. Mae'r olion archeolegol yn dioddef o erydiad arfordirol yn gyson, ac yn dilyn darganfodaith dau adeilad newydd ar y blaendraeth i'r de o'r rhai a gofnodwyd yn flaenorol, roedd angen cyfnod arall o gofnodi archaeolegol cyn iddynt gael eu colli.

Cliciwch yma i weld y Dyddiadur Cloddio o 2011.

 

Diwrnod 1

Dechreuodd y diwrnod gyda thaith o'r safle ar gyfer y gwirfoddolwyr lle nodwyd wal annisgwyl ar y blaendraeth. Yna cawsom y dasg galed o symud y cerrig a'r graean o sylfaen y prif adeilad yr oeddem wedi ei ddewis ar gyfer y tymor hwn o gloddio.

 


Glanhau cychwynnol ar wal gogledd-deheuol yr adeilad ar y blaendraeth


Sylfaen yr adeilad ar ddiwedd diwrnod 1


Diwrnod 2

Diwrnod hyfryd arall ym Mae Caerfyrddin. Heddiw, dechreuon ni weithio ar yr ail adeilad yr oeddem yn bwriadu ei gloddio sydd yn rhan dangos o flaen y twyni. Fe ddarganfyddwyd fod hwn yn ddau adeilad ac felly gan gynnwys ein hymchwiliadau blaenorol, mae hyn yn golygu bod gennym wyth adeilad gweladwy yn erydu o ymyl y twyni! Mae'r rhain wedi eu rhifo Adeiladau 5 i 8 (o'r gogledd i'r de). Mae'r adeilad mwyaf gogleddol, Adeilad 5, dim ond braidd yn dangos ar ymyl y twyni. Datgelwyd hyd llawn Adeilad 6, sef tua 12m gyda drws bras canolog yn cynnwys dwy garreg unionsyth a gris i fyny i'r tu mewn.

Fe wnaethom hefyd barhau i gael gwared ar y graean o Adeilad 7 ar y blaendraeth i ddatgelu'r haenau tywod isod.



Adeiladu 6 gyda'r drws canolog, ac Adeilad 5 braidd yn ymddangos o'r twyni


Diwedd diwrnod da arall, dychwelyd i'r ceir (yn flinedig, ond yn hapus ...)


Diwrnod 3

Fe gynyddodd y gwaith ar Adeilad 7 ar y blaendraeth, gan gael gwared tywod o tu fewn a nodi rhan o'r wal gefn (dwyreiniol). Yn anffodus, fe wnaeth y tywydd droi yn y prynhawn a stopiodd y glaw ein cynnydd.

 

Diwrnod 4

Fe wnaethwyd cynnydd rhagorol yn glanhau Adeiladau 5 a 6. Fe wnaeth y gwaith hefyd gadarnhau fod yna set addurnedig o gerrig llawr tu allan i ddrws Adeilad 6 ac mai dyma'r unig adeilad i ddefnyddio morter calch o fewn y waliau, gyda phob adeilad arall yn defnyddio clai. Fe wnaeth cloddio pellach yn Adeilad 7 ddangos rhan o wyneb fewnol y wal ddwyreiniol. Heddiw, fe wnaethom hefyd ddechrau edrych ar Adeilad 8, yr adeilad annisgwyl a ddanganfyddwyd ar y diwrnod cyntaf. Dyma'r adeilad sydd sy'n goroesi yn lleiaf dda. Bydd angen rhagor o waith i ffeindio ei faint a'i gynllun.

 


Geraint a Peter wrth ochr wal derfyn sylweddol Adeilad 5 sydd yn rhedeg i mewn i'r twyni tywod


Y drws a cherrig llawr allanol ger y trothwy hanner-gylchol i Adeilad 6



Mae cloddio yn parhau tu fewn Adeilad 7



Tu fewn i wal ddwyreiniol Adeilad 7



Trosolwg o rhan ddeheuol Adeilad 8

 

Diwrnod 5

Treuliwyd heddiw yn cofnodi a thynnu lluniau y waliau yn Adeiladau 5 a 6. Parhawyd y cloddio yn Adeilad 7 gyda lloriau'r adeilad yn dechrau cael eu datgelu ym mhen deheuol yr adeilad. Rydym yn dal i ddilyn y waliau yn Adeilad 8. Er fod glaw o'n cwmpas ni, fe wnaethom ei osgoi ond am ychydig o gawodydd ysgafn!

 


Jeremy yn llenwi ffurflen gofnodi


Peter a Rob yn ceisio mesur gyda'r lefel ar y tir garw iawn

 

Diwrnod 6

Gwnaethom gynnydd syfrdanol yn ystod y bore. Bu Ian, Peter a Rob yn parhau i gofnodi dyluniadau Adeilad 6.

Cloddiodd Hazel a Ruth ardal y tu fewn i Adeilad 7 i amlygu'r wal ddwyreiniol, tra bod Fran yn llenwi'r cofnodion.

Bu Owen yn edrych ar tu fewn i Adeilad 8 ac yn nodi beth yw efallai arwyneb a nodweddion coblog.

Fe ddechreuodd Lucas, Will a Josh gloddio ardal o bridd tywyll i'r gorllewin o Adeilad 5.

Erbyn amser cinio, roedd pawb yn wlyb stecs ac roedd yn rhaid inni ei alw'n ddiwrnod.


Hazel a Ruth yn amlygu'r wal ddwyreiniol yn adeilad 7


Owen tu fewn i adeilad 8


Lucas, Will a Josh yn dechrau cloddio ardal tu fas i adeilad 5


Rydym wedi cael digon am heddiw...

 

Diwrnod 7

Parhaodd y cloddio tu fewn Adeilad 7 i geisio darganfod y lefelau llawr gwreiddiol ac i ddatgelu mwy o'r wal orllewinol.

Fe wnaethom orffen dynnu llun o ddrychiadau olaf Adeilad 6 a chychwynnwyd ar gynllun Adeilad 8.

 


Wal orllewinol Adeilad 7


Linda yn cynllunio Adeilad 8

Diwrnod 8

Mwy o waith cloddio a chofnodi yn Adeilad 7. Mae'n ymddangos fod y llawr yn fwy cudd ac yn ddyfnach na'r disgwyl.

Cwblhaodd Linda gynllun Adeilad 8 gyda chymorth Ruth.

Ymunodd Bruce, Caralinda, Chris a Lena gyda ni heddiw ac fe ymchwilio nhw ardaloedd ar ymyl y dwyn i'r gogledd o Adeilad 5.

Fe bu Rob H hefyd yn ymchwilio'r ardal hon a dechreuodd ef gloddio ffos bosibl a oedd yn cynnwys nifer o ddarnau grochenwaith canoloesol.

 


Rob W ac Ian yn ystyried dyfnder y llawr yn Adeilad 7


Linda a Ruth yn recordio lefelau ar draws Adeilad 8


Lena, Chris, Bruce a Caralinda yn ymchwilio ochr y twyn


Rob H yn darganfod darn da o grochenwaith canoloesol

 

Diwrnod 9

Tu fewn Adeilad 7, o'r diwedd, efallai yr ydym wedi dod o hyd i'r lloriau (o leiaf y rhannau sydd ar ôl).

Cofnododd Brian a Rob H y wal orllewinol, tra bod Jude ac Ian yn gorffen y cloddio.

Parhaodd gwaith pellach i'r gogledd o Adeilad 5, yn datgelu rhagor o nodweddion, cwpl o waliau ac arwyneb llawr claddedig o dan y twyni.

Mae mwy o ddarnau o grochenwaith a darnau o asgwrn anifail wedi'u datgelu.

 


Lefel gwyneb y llawr tu fewn Adeilad 7


Wal carreg yn gorwedd dros ffos gynharach

 

Diwrnod 10

Am rywfaint o newid, gwnaeth Brian, Ian, Jeremy a Veronica peth garddio uwchben Adeilad 1 i amlygu waliau yr adeilad a gofnodwyd gennym ddiwethaf yn 2011. Mae wal gefn yr adeilad bellach yn weladwy ger gwaelod y twyn tywod.

Roedd angen llawer o gofnodi yn Adeilad 7 wrth i'n amser rhedeg allan, felly fel arfer, y peth gorau i'w wneud yw cloddio ychydig yn fwy a darganfod adeilad cynharach posibl yn gorwedd o dan yr un yr ydym wedi'i gloddio!

 


Rob a Hywel yn recordio adrannau drwy ffos


Ystyried y wal newydd a amlygwyd o dan Adeilad 7 (Faint o archeolegwyr mae'n ei gymryd i ...?)


Diwedd y dydd gyda'r llanw bron yn cyrraedd y safle

 

Diwrnod 11

Rhuthro i orffen cofnodi yn Adeilad 7 a tynnu lluniau y pethau nad ydym wedi cael cyfle i ffotograffio. Gosodwyd cerrig yn erbyn Adeiladau 5 a 6 i wneud ein gorau i'w gwarchod cymaint ag y gallwn o'r môr. Ar ôl cinio, fe wnaethom ddechrau'r tasg enfawr o ôl-lenwi Adeilad 7. Yfory byddwn yn gorffen y gwaith ôl-lenwi gyda'r gobaith y byddwn yn gallu dychwelyd yn y dyfodol.

 


Y tîm yn barod i ddechrau ôl-lenwi - Brian, Rob W, Rob H, Menna, Owen, Hywel, Geraint, Jim, Jude, Ian, Joan, Bruce, Jeremy, Chris, Will, Lucas a Josh. Fe wnaeth Bruce a Chris dim ond alw heibio i weld sut roedd pethau'n mynd ond fe wnaethynt aros i helpu drwy'r prynhawn!


Ac ymlaen a'r ôl-lenwi..!

 

Diwrnod 12

Ein dydd olaf ar y a safle - yn ôl-lenwi Adeilad 7. Mae'r môr wedi ein helpu wrth golchi i ffwrdd y rhan fwyaf o'n haenau sbwriel tywod, ond roedd dal i fod digon o gerrig i ddodi yn ôl ar draws yr adeilad wedi'i ôl-lenwi. Gweithiodd y tîm yn dda iawn, a cyn fo hir cafodd ein pentyrrau o gerrig eu gosod ar draws yr adeilad, gyda'r safle'n edrych yn debyg iawn i fel yr oedd pan gyrhaeddom yno.

Diolch yn fawr iawn i'n holl dîm o wirfoddolwyr Arthur, Brian, Bruce, Caralinda, Chris, Geraint, Hazel, Hywel, Ian, Jeremy, Joan, Josh, Jude, Lena, Linda, Lucas, Luke, Owen, Peter, Rob W, Rob H, Ruth, Trevor, Veronica a Will a wnaeth ein cynorthwyo yn ystod y prosiect a rydym yn gobeithio eich bod chi wedi ei fwynhau cymaint ag y gwnaethom ni.


Olion adeilad 7 wedi ei ôl-lenwi yn erdych tua'r gogledd


Seibiant haeddiannol

 

Ers i ni gwblhau'r gwaith ar y safle, rydym wedi cynhyrchu modelau 3D o olion Adeilad 1, Adeiladau 5 a 6 ac Adeilad 7.

Model 3D olion Adeilad 1 - https://skfb.ly/69zuG

Model 3D olion Adeiladau 5 a 6 - https://skfb.ly/69v97

Model 3D olion Adeilad 7 - https://skfb.ly/69vtV

 

 

 

 

 

[click for navigation menu if not present]

[cliciwch am rhestr y pynciau os nad yw'n bresennol]