Cartref > Dyddiadur Cloddio 06 >

 

Dyddiadur Cloddio Crug Brownslade, Sir Benfro 2006    

Lleolir Crug ‘Brownslade’ ar Ystâd Hyfforddiant Milwrol y Weinyddiaeth Amddiffyn yng Nghastell martin yn ne orllewin Sir Benfro. Tomen gladdu ydyw y credir ei bod yn dyddio o ddiwedd y cyfnod Neothilig neu ddechrau’r Oes Efydd. Serch hynny, mae gwaith archwilio gan hynafiaethwyr ddiwedd y 19eg ganrif wedi dynodi claddedigaeth ganolog sydd wedi awgrymu ei fod yn dyddio o’r cyfnod Rhufeinig-Brythonig. Mae rhagor o gladdedigaethau wedi’u dynodi yn ac o amgylch y grug ac mae’n ymddangos bod rhai o’r rhain yn gistiau gyda cherrig. Mae hyn yn awgrymu fod y twmpath crug wedi dod yn ganolbwynt ar gyfer mynwent Gristnogol o’r oesoedd canol cynnar.

Mae’r ardal o amgylch y grug wedi’i difrodi’n ddifrifol gan foch daear ac mae sawl asgwrn dynol wedi dod i’r wyneb. Hyd yn hyn mae cyfanswm o 104 o ddarnau o asgwrn sy’n cynrychioli o leiaf chwe unigolyn wedi’u harchwilio. Mae tri dyddiad radiocarbon ar gyfer y darnau hyn o esgyrn yn dynodi dyddiadau o rhwng AD 450 a AD 960.

Mae’n amlwg fod y safle yn wynebu bygythiad sylweddol oddi wrth y moch daear hyn. Mae penderfyniad bellach wedi’i wneud gan yr Ystâdau Amddiffyn, mewn trafodaeth gyda Archaeolegydd Parc Cenedlaethol Arfordir Sir Benfro, Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed a Cadw, i ail-leoli’r moch daear, gosod ffens yn ei le i atal moch daear rhag difrodi’r fan hon a chychwyn ar gloddiad llawn o’r mannau hynny sydd wedi’u heffeithio waethaf.

Cynhelir y cloddiad hwn yn ystod mis Awst 2006 a bydd yn cael ei ariannu gan y Weinyddiaeth Amddiffyn. Bydd yn cael ei arwain gan archaeolegwyr o Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed gyda chymorth gan Barc Cenedlaethol Arfordir Sir Benfro a myfyrwyr o Brifysgol Caerdydd.

 



 

Diwrnod 1 – Dydd Llun Gorffennaf 31


Cyn dechrau ar y gwaith cloddio cafodd set newydd ei greu i’r moch daear a hefyd daeth y broses hir o’u hannog i symud i mewn i’w cartref newydd i ben.

Treuliwyd diwrnod cyntaf y cloddio yn gosod ffiniau’r ffos gan ddechrau ar y gwaith o glirio’r llystyfiant tra’n ceisio osgoi’r cawodydd. Mae’r ffos yn mesur 30m wrth 20m ac mae’n gorchuddio’r rhan fwyaf o’r set moch daear gan gynnwys lle oedd y moch daear yn cael mynediad iddo lle darganfuwyd yr esgyrn dynol. Cyn i ni allu cloddio, bu’n rhaid i’r tîm sy’n chwilio a diffodd bomiau archwilio’r safle rhag ofn fod yna fomiau oedd heb eu ffrwydro!

 




 

Diwrnod 2 – Dydd Mawrth Awst 1

Penderfynwyd i ddechrau trwy agor cyfres o ffosydd profi 2m o led er mwyn profi cymeriad yr haeniad ac i weld faint o ddifrod mae’r moch daear wedi’i wneud. Yn ymyl dwyreiniol y ffos dadorchuddiwyd wal o gerrig yn mynd o’r gogledd i’r de ac yng nghanol y ffos yn y gogledd darganfuwyd yr olion cyntaf o esgyrn dynol – penglog a sawl asgwrn hir a gafodd eu haflonyddu oherwydd twrio’r moch daear.

 




 

Diwrnod 3 – Dydd Mercher Awst 2

Darganfuwyd rhagor o feddau dynol yn cynnwys cist fechan o gerrig. Serch hynny, mae’n ymddangos eu bod wedi’u difrodi’n eithaf gwael gan y moch daear. Mae un o’r ffosydd profi yn dangos rhwydwaith o dwnelau a siambrau sydd wedi’u creu gan y moch daear ac o ganlyniad mae’r nodweddion archaeolegol a waliau cerrig wedi dymchwel.





 

Diwrnod 4 – Dydd Iau Awst 3

Bellach rydym wedi dechrau symud yr haenau uchaf o’r uwchbridd a’r tir sydd wedi’i ddifrodi gan y moch daear trwy ddefnyddio peiriant er mwyn gweld yr olion sydd yn y beddau oddi tano.

 

  


 

 

 

 

[cliciwch am rhestr y pynciau os nad yw'n bresennol]