Cartref >

Cloddiad Crug Faen - Dyddiadur Cloddio 2010

 

Cafodd y cloddiad ei ariannu gan Cadw i weld a oes unrhyw beth parhau o domen gladdu Oes Efydd a oedd wedi ei difrodi gan aredig. Bydd y canlyniadau'n helpu Cadw i benderfynu sut i ofalu am y safle.

Dydd Llun Hydref 11 - Dydd 1

Rydym yn agor ffos gyda JCB i ddarganfod faint o'r domen gladdu sydd yn parhau. Mae'r ffos mewn sefyllfa i ddangos amrywiaeth o nodweddion a awgrymwyd gan yr arolwg geoffisegol a gynhaliwyd gennym y flwyddyn diwethaf.

Yn anffodus, ni allwn weld unrhyw dystiolaeth o'r hen domen, ond mae rhai darnau o bridd tywyllach yn rhoi gobaith in ni fod rhywbeth yno i ymchwilio. Rydym yn dechrau i lanhau'r pridd rhydd i ddiffinio ymylon beth yr ydym yn gobeithio y bydd yn nodweddion diddorol.

 


 

Mae'r tywydd yn rhagorol ac mae'r golygfeydd gwych yn ddangos pam cafodd y domen gladdu ei hadeiladu yma, tua phedair mil o flynyddoedd yn ol.

 

Dydd Mawrth Hydref 12 - Dydd 2

Diwrnod hyfryd arall, wedi ei ddifordi yn unig gan diffyg o archeoleg. Mae nifer o'r ardaloedd tywyll yr ydym wedi eu ymchwilio yn cynnwys cordyn bailer, lapiaeth silwair a phren modern! Mae un nodwedd, beth bynnag, yn edrych yn llawer mwy diddorol...

 

 

 

...ac mewn nodwedd arall rydym yn dod o hyd i ddarn o grochenwaith!


Dydd Mercher Hydref 13 - Dydd 3

Rydym wedi torri ymyl y ffos yn ol i ddatgelu y nodwedd llawn cerrig yn gyfangwbl ac yn dechrau ei lanhau i dynnu ei lun.

 

 

 

Mae'r nodwedd arall wedi troi allan i fod yn bwll bychan gyda gweddillion o ddau bot clai o leiaf, ac olion o esgyrn dynol amlosgedig.

Mae'r crochenwaith yn doradwy iawn, a bydd angen ei gloddio yn ofalus iawn.

Wrth i ni gloddio y nodwedd llawn cerrig, mae'n dod yn glir ei fod yn bwll amlosgi wedi ei leinio gyda cerrig.

 

Yn ogystal a'r esgyrn llosg, mae'r claddedigaeth yn cynnwys pot bychan o glai wedi ei addurno'n hardd, a elwir yn 'Gwpan Pigmy'.

Mae Cwpanau Pigmy yn botiau bach a welwyd mewn rhai claddedigaethau amlosgi Oes Efydd, yn enwedig yng Nghymru a'r Alban de-orllewin. Mae claddedigaethau amlosgi yng Ngheredigion a Sir Benfro wedi cynhyrchu grwp o gwpanau o ansawdd arbennig o uchel i gymharu gyda'r rhanbarthau eraill ym Mhrydain.

Dydd Iau Hydref 14 - Dydd 4

Rydym yn cloddio'n ofalus o amgylch y 'Cwpan Pigmy' cyn dodi bandais ac ewyn sy'n ehangu o'i gwpas, er mwyn ei godi mewn un darn.

 

 

Pan rydym yn codi'r pot, gallwn weld mwy o'i addurn hardd. Mae hyd yn oed y gwaelod wedi cael ei addurno.

 

 

Dydd Gwener Hydref 15 - Dydd 5

Ein diwrnod olaf o gloddio. Ar ol symud y claddegidaeth llosg o'r pwll llawn cerrig, rydym yn ei gofnodi...

 

 

 

 

 

 

 

...a wedyn cael gwared o'r cerrig i ddatguddio toriad gwreiddiol y pwll.

 

Yn y cyfamser mae'n bryd i godi'r pwll amlosgiad eraill ar gyfer ymchwil gofalus yn y labordy cadwraeth yng Nghaerdydd. Ar ol cloddio yn ofalus o gwmpas y crochenwaith ...

 

... i ddechrau mae'r nodwedd yn cael ei amgylchu gyda bandais...

... yna mae ewyn sy'n ehangu yn cael ei chwistrellu i mewn i gylch cardbord i amgylchynu a chefnogi'r bloc o bridd.

 

Yn olaf yr ydym yn gallu codi'r pwll i gyd gyda'i gynnwys mewn un darn!

Rydym wedi gwneud rhai darganfyddiadau diddorol iawn, ac mae llawer o waith yn awr i'w wneud i warchod y crochenwaith a dadansoddi'r darganfyddiadau. Diolch yn fawr i berchnogion y tir cyfeillgar, ac i Annie a Hubert am eu gwaith caled!

 

 

[cliciwch am rhestr y pynciau os nad yw'n bresennol]