Cartref > Prosiect Castell Nanhyfer

Prosiect Castell Nanhyfer - Dyddiadur Cloddio

Wythnos 1 - 16fed i 19fed Mehefin 2009

Ffos B

Gwirfoddolwyr lleol Reg Davies a Joan Thurman yn cloddio rhai o'r digonedd o ddarnau o grochenwaith sydd yn y ffos yma. Mae'r darnau yn gorwedd ar ben yr haen ddistryw sydd gymaint a 0.5 i 0.9m o ddwfn. I'r chwith mae rhan wal a ddatgelwyd yn ddiweddar. Rhed y wal o'r dwyrain i'r gorllewin ac mae ei hyd ar hyn o bryd yn anwybodol.

 

Myfyrwyr a gwirfoddolwyr yn ymlacio ar ol diwrnod caled o waith yn y ffosydd.

 

 

Ffos F

Ar ol llawer o balu caled mae adeiladwaith y twr yn ymddangos ar ben y domen. Wrth ddisgwyl ar y tystiolaeth sydd wedi parhau, mae'n edrych fel petai'r twr wedi ei adeiladu o waliau llech a chlai ac yn cynnwys rhai blociau o dywodfaen maint afreolaidd.

 

 

Ffos F

Cloddio canol sylfaen y twr yn datguddio rwbel ar ben haen llosg.

 

Ffos F

Mae camedd wal y twr yn ymddangos yn glir; fe'i fesurwyd ac mae tua 9m o dryfesur.

 

Ffos F

Mae'r llun yn dangos toriad sylfaenol yng ngwyneb gogledd wal y twr lle mae'r adran i'r dde (sy'n gwynebu i'r gogledd) wedi symud lawr y llethr rhywbryd yn y gorffennol. Paham? Efallai ei fod yn rhan o ddinistriad bwriadol y gastell gan Hywel Sais yn 1195 neu methiant defnydd y domen i gefnogi y twr rownd yn arwain i Hywel Sais adael y gastell.

 

20fed Mehefin 2009


Dr Chris Caple o Brifysgol Durham, Cyfarwyddwr y Cloddiad y rhoi darlith ddifyfyr i rhai o enwogwyr archaeoleg Cymru yn ystod eu ymweliad.

Rhoedd yr ymweliad yn rhan o ddathliad penblwydd 125fed 'Pentre Ifan', sef yr Heneb cyntaf yng Nghymru i gael ei gofrestri yn 1884.

 

Ffos B o'r ochr

O'r lle mantes hwn gellir weld ongl y wal a ddatguddiwyd yn ystod y cloddiad blwyddyn olaf a rhan o'r dystiolaeth o ddinistriad bwriadol y gastell. Mae'r llun yn edrych i'r gogledd tuag at y domen a gellir ei gweld yn y cefndir ar y chwith.

 

Ffos B

Yn y rhan o'r wal onglog yma a gloddiwyd yn ddiweddar, fe ddarganfyddwyd ystlysbost dywodfaen i'r pen deheuol (ar y dde yn y darlun).

Wrth edrych ar gylfwr y tywodfaen gyda'i ffiniau miniog a marciau gaing clir, mae'n debyg fod y nodwedd yma dimond wedi bod yn ei le am amser bach cyn dinistriad y gastell.

 

Ffos D

Tim, un o'r myfyrwyr sy'n gwirfoddolu, yn gwiethio'n galed yn cloddio un o ddau dwll post posib yn Ffos D ar ben y banc amddiffynnol. Mae'r tim yn ceisio darganfod a oes rhagor a dyllau pyst yn dal i'w cael ar hyd yr aliniad yma.

 

Ffos F

Mae wal y twr yn dal i ymddangos yn ystod y cloddiad. Yma gellir gweld wal y twr yn gron ac yn hardd, yn cael ei chlanhau gan y myfyrwyr 'ffodus'.

 

Golygfa cyffredinol ar draws y safle tuag at Ffos B, yn edrych i'r de o ffos F (y domen).

Ffos A

Gwirfoddolwr, Sue Hughes yn cloddio twll post yn Ffos A. Mae'r ffos hon hefyd yn dangos ardaloedd mawr sydd a tystiolaeth o fywiolaeth gan gynnwys rhannau llosg.

 

 

Wythnos 2 - 21fed i 27fed Mehefin

Ffos B

Diwrnod poeth arall yn y ffosydd ac mae'r dangarfyddiadau yn dal i ddod; mae Mike a Reg yn gwiethio eu ffordd drwy'r haen ddistryw.

Yn y blaen, gellir gweld rhiw (o'r chwith i'r dde). Llawr wedi ei ddal at ei hun gan forter yw hwn. Yfory y byddwn yn dilyn yr archaeoleg yn ol i ffin yr adeilad.

Ffos B

Fe ddilynwyd yr archaeoleg yn ol i doriad yn y rhiw ar ochr ddeheuol yr adeiladau. Yn y llun yma gellir gweld gwyneb y morter tu allan y llen blastig. Tebyg mae ffordd cul rhwng dau adeilad yw'r ardal yma. Uwchben mae ffram drws tywodfaen wrth ymyl wal llech a chlai. Yn y blaen mae'r haen rwbel ddistryw tu fewn i'r ystafell gyda'r trothwy llech yn is. Mae cefn yr adeilad wedi syrthio lawr y rhiw serth i'r de drwy erydiad naturiol neu yn ystod dinistriad bwriadol y gastell.


Ffos B

Mae'r llun yma yn dangos y gwaith llech main a blociau tywodfaen yng nghefn y wal deheuol yn ardal 'A' a gloddiwyd blwyddyn olaf.


Ffos B

Richard Jones o Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed yw'r Archaeolegwr Cyswllt Cymunedol ar y safle. Yma, mae yn sgwrsio am yr archaeoleg gyda gwirfoddolwr Joan ac ymwelwyr. Gellir gwled yn glir, dwy wal allanol yr adeiladau A a B yn yr ardal ddeheuol, sydd yn creu'r ffordd gul.

 

Ffos F

Myfyriwr a gwirfoddolwr lleol, Rhian, yn egluro archaeoleg welydd y twr i ymwelwyr. Mae'r llun yn dangos yn fanwl adeiladwaith y twr a haenau y rwbel distryw tu fewn i'r welydd.

 

Ffos B

Rydym wedi croesi'r trothwy yn yr adeilad llech a chlai yn Ffos B. Fe'i enwir, 'Adeilad B Ardal Ddeheuol'. Gellir gweld gwaith saer main yn ffram y drws yn y mynediad i'r ystafell. Mae'r llun yn dangos dwfn yr haen distryw. Rydym wedi cymeryd i ffwrdd am archwiliad, nifer o flociau carreg wedi eu trwsio a oedd yn rhan o'r drws.


Ffos F

Mae'r tim wedi cloddio llawr y twr ac wedi darganfod llawer o grochenwaith a rhai darnau o esgyrn anifail wedi dadfeilio.

 


Ffos D

Fe gloddiwyd nifer o dyllau post (a thyllau thrawst?) yn y ffos yma - gellir eu gweld tu ol i Sam. Mae llawer o sgwrsio yn mynd ymlaen ynglyn gwraidd a phwrpas y ffos ddwfn sydd yn llawn o gerrig, sydd yn cael eu chloddio gan Tim yn y cefndir. Yn y llun gellir gweld gwyneb y cerrig sydd yn llanw'r ffos i'r dde o'r tyllau post.

 

Ffos A

Mae nifer o ddarganfyddiadau pwysig wedi eu gwneud yn y ffos yma dros y diwrnodau diwethaf. Mae tyllau post wedi eu darganfod ac wedi eu cloddio a'u samplu. Mae toriadau yn y llawr yn awgrymu tyllau trawst neu wal lle mae'r defnydd wedi ei ddwyn. Mae peth crochenwaith diddorol iawn hefyd wedi ei ddarganfod. Rydym yn ansicr o'r gwreiddiad a'r oed. Fe fydd Dr Peter Webster o Brifysgol Caerdydd yn ymweld a'r safle dros y diwrnodau nesaf a gobeithir iddo egluro y darnau crochenwaith diddorol yma.



Ffos B Ardal Deheuol - tu fewn Adeilad B

Cyfarwyddwr y Safle, Dr Chris Caple yn siarad gyda gwirfoddolwyr a myfyrwyr am ddehongliad y ffos yma. Mae'r haen distryw wedi eu fudo ac mae llawr y ffos nawr uwchben y gwyneb archaeolegol cyn-ddistryw.

 

 

 

[cliciwch am rhestr y pynciau os nad yw'n bresennol]