Hafod Tirweddau Pictwresg

Mae Hafod, sef un o’r tirweddau naturiolaidd, pictwrésg pwysicaf yn Ewrop, yn rhan uchaf ac angysbell dyffryn yr afon Ystwyth ryw 15 kilometr i mewn i’r tir o Aberystwyth.

Yma yn ystod y 18fed ganrif a dechrau’r 19eg ganrif y cododd Thomas Johnes blasty ac yr aeth ati i wella’r ystad. Edmygwyd y gwaith arloesol a wnaeth mewn plannu coedwigoedd ar yr ucheldir ac amaethyddiaeth a hwsmonaeth arbrofol, ond am ei waith tirlunio pitwrésg y cofir Johnes orau bellach.

Fe sefydlodd nifer o lwybrau hir, sy’n cysylltu nodweddion naturiol fel rhaeadrau, cataractau a mannau gwylio gyda phontydd, hafdai, grotos a baddon oer a gadawodd i’r cerddwr weld y tirwedd mewn cyfres o ‘luniau’, a dyna sut y cafwyd y term ‘pictwrésg’. Wedi i Johnes farw, esgeuluswyd elfennau pictwrésg y tirwedd ac yn y man anghofiwyd y rhan fwyaf ohonynt. Bu’r Comisiwn Coedwigaeth yn gwneud gwaith plannu helaeth.

O ganlyniad i ddiddordeb o’r newydd yng ngwaith pictwrésg Johnes yn ystod y blynyddoedd diweddar, ffurfiwyd Ymddiriedolaeth yr Hafod, ac mae’r sefydliad hwn mewn partneriaeth â Menter Coedwigaeth, perchnogion Ystad Hafod, wedi ymgymryd â rhaglen adfer. Fel rhan o’r rhaglen hon, bu Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed yn cofnodi adeiladau, creu data-bas GIS, arolygu a chloddio.

 

 

Adroddiadau PDF ynglyn a phrosiect yr Hafod (Saesneg yn unig, yn agor mewn ffenestr newydd.)

(English) Cavern Cascade Walk
(English) Pont Newydd Watching Brief
(English) 21 Pont Newydd
(English) Gothic Arcade Final
(English) Mrs Johnes Flower Garden
(English) Mariamne’s Garden Evaluation
(English) Survey Of Alpine Bridge
(English) Hafod Survey Of The Kitchen Garden
(English) The Gothic Arcade
(English) Hafod Stable Courtyard Watching Brief
(English) Excavation At Two Locations On The Gentleman’s Walk
(English) An Investigation Of The Stable Courtyard
(English) Hafod Mansion Archaeological Audit Part 2 and 3
(English) Hafod Mansion Archaeological Audit Part 1
(English) A Preliminary Survey Of Icehouse
(English) Hafod – An Archaeological Investigation
(English) Hafod Ladies Walk
(English) Rustic Alcove
(English) Ladies Walk Alpine Meadow

Cyswllt prosiect: Ken Murphy